25.8.54

25 August 11 : การตอบคำถามให้ผู้ใช้แบบ Online

การตอบคำถามออนไลน์


เป็นบริการที่ต้องมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ใช้โดยตรงโดยให้บริการแบบออนไลน์ ให้บริการค้นหาสารสนเทศที่มีในห้องสมุดและแหล่งสารสนเทศอื่นๆ ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ แนะนำและสอนการใช้ห้องสมุดและทรัพยากรสารสนเทศอย่างถูกต้องเหมาะสม รวมถึงเผยแพร่และแลกเปลี่ยนสารสนเทศ


ขอบเขตการให้บริการ
1. การบริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า 
2. แนะนำการใช้ห้องสมุดและการใช้เครื่องมือช่วยสืบค้นสารสนเทศ 
3. แนะนำการทำผลงานทางวิชาการ การเขียนบรรณานุกรมหรือเอกสารอ้างอิง
4. แนะนำหรือชี้แนะแหล่งสารสนเทศ 
5. บริการสืบคนกาอ้างถึงผลงานทางวิชาการ (Cited Reference)
6. บริการยืมทรัพยากรกรณีพิเศษ เ
7. บริการห้องเรียนรู้กลุ่มย่อย
8. การรับเรื่องบริการยืมระหว่างห้องสมุด
9. การรับแจ้งผลการหาหนังสือไม่พบบนชั้น 











การตอบคำถาม
1.ไม่พูดนอกเหนือจากเรื่องที่ถาม
2.สิ่งที่ตอบต้องมีความเกี่ยวข้องกับสิ่งที่ถาม
3.คำตอบต้องมีความเป็นไปได้และสนองตอบต่อความต้องการของผู้ใช้บริการด้วย
4.บอกแหล่งที่มา


วิธีการตอบที่ไม่ดี
1.ไม่ตอบแต่บอกให้ไปอ่านที่อื่น
2.อวดรู้
3.ต้องประเมินเว็บก่อนตอบ
4.ใช้ศัพท์หรือการพูดที่หรูหรา หรือทางการ
5.ไม่แจ้งแหล่งที่มา




เช่น
 ถามว่า จะไปเรียนจัดดอกไม้ที่ใหน
ให้คำตอบ คือ บอกที่ตั้ง เบอร์โทรศัพท์ เว็บไซต์ และชักจูงว่า ถ้าหาไม่เจอหรือต้องการเพิ่มเติม สามารถมาหาได้จากห้องสมุดที่ให้บริการ และแนะนำเว็บไซต์ต่างๆให้ โดยเลือกเว็บไซต์มาให้เพิื่อให้ผู้ใช้ค้นเพิ่มเตมและง่ายในการค้นหา สามารถติดต่อประสานงานให้ได้



24.8.54

22 August 11 : การประเมินสารสนเทศ

การประเมินสารสนเทศ


  • พฤติกรรมส่วนใหญ่ของมนุษย์ใช้ google ค้น
  • http://credibility.stanford.edu/
  • ดังนั้นการค้นหาสารสนเทศเพื่อบริการแก่ผู้ใช้จึงควรค้นหาจากเว็บหรือแหล่งข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือ ดังนั้น  ความน่าเชื่อถือตามที่นักวิชาการเชื่อนั้นได้มาจากการที่สมองได้ประเมินปัจจัยหลายๆอย่างไปพร้อมๆกัน
         คุณสมบัติที่สำคัญของบรรณารักษณ์
  • 1.ต้องค้นได้เร็ว
  • 2.ต้องงค้นสารสนเทศที่น่าเชื่อถือได้ด้วย

        การประเมินสิ่งพิมพ์
  • 1.ผู้จัดทำ ผู้เขียนมีพื้นฐานการศึกษาจากสถาบันใด มีความรู้เพียงพอในการเขียนหรือไม่ หากเป็นสำนักพิมพ์ต้องเป็นที่ยอมรับในวงการวิชาการ
  • 2.ความทันสมัยของเอกสาร เช่นหนังสือเล่มนี้ มีการปรับปรุงกี่ครั้ง จัดทำขึ้นเมื่อไหร่ Volume Number 
  • 3.ระดับเนื้อหา มุ่งนำเสนอให้คนกลุ่มใด เพราะจะมีความแตกต่างกันด้านภาาาและข้อเท็จจริง
  • 4.ความเป็นกลาง ไม่ลำเอียงและมีความถูกต้องของข้อเท็จจริงด้วย
การประเมินเอกสารบนอินเตอร์เน็ต

  • 1. มีหลักฐานที่มา และความคงที่ของเอกสาร

   มีการเขียนแก้ไข หรือถูกลบออกไปแล้วจึงไม่อาจถือเป็นหลักฐานได้


  • 2. ความน่าเชื่อถือของผู้จัดทำ
-สถาบันมีความน่าเชื่อถือให้รับรองการจัดทำหรือไม่
-CNN มีชื่อเสียงเรื่องความเร็ว BBC มีชื่อเสียงเรื่องความน่าเชื่อถือ
-สถาบันมีความเป็นกลางหรือไม่
-เป็นสถาบันที่มีความเกี่ยวข้องกับเนื้อหาหรือไม่
-ตรวจสอบจากโดเมนเนม เช่น .edu .com .ac
-ผู้จัดทำได้แจ้ง คุณวุฒิ และประสบการณ์ในการจัดทำเอกสารและมีการแจ้งe-mail address เพื่อการสื่อสารกลับหรือๆไม่


  • 3. มีความถูกต้องน่าเชื่อถือ
-ตรวจสอบข้อเท็จจริงจากเอกสารหลายแห่ง
-การอ้างอิงเอกสารที่ปรากฏ แหล่งที่มา และประเภทของเอกสารที่ใช้
-มีความสมดุลระหว่างเอกสารที่น่าเชื่อถือ เช่นหนังสือ บทความและเอกสารจากเว็บไซด์


  • 4. วัตถุประสงค์การจัดทำ
-ส่วนใหญ่จะไม่มีการอธิบายวัตถุประสงค์การจัดทำและกลุ่มเป้าหมายไว้แต่ก็อาจตรวจสอบได้จากกวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ เพราะถ้าเป็นการโฆฒนาข้อเท็จจริงจะไม่เป็นกลาง


  • 5. ผู้จัดทำได้แสดงความคิดเห็นส่วนบุคคลเกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง
-นี่คือทรรศนคติส่วนบุคคล ไม่สามารถนำมาใช้ในการอ้างถึงได้

6) .ความทันสมัย





        

22.8.54

8.8.54

8 August 11: Z 39.50 และ Specific Subject Directory

Z39.50

  •  เป็นมาตรฐาน ANSI/NISO เรียกว่า ANSI Z39.50
  •  ในงานด้าน IR นั้น Z39.50 เป็น protocol ที่ใฃ้สำหรับ การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศ เพราะเป็นตัวอนุญาตให้ผู้ใช้ทั่วไปสามารถเข้าถึง และสืบค้นสารสนเทศ (Information) ทาง Network ได้ แต่ไม่สามารถสืบค้นข้อมูลได้ ซึ่งข้อแตกต่างคือข้อมูลจะเป็นข้อเท็จจริง
  •  Z39.50 เป็น softwareประเภท Application ที่ใช้ รูปแบบ Client/Server 
  • สามารถสื่อสารและแลกเปลี่ยนสารสนเทศกันได้ โดยผ่าน Z39.50 โดยในการสร้างขึ้นจะใช้ TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) เป็นตัวช่วย
  • ด้วยลักษณะของ Z39.50 ที่เป็น protocol นี้เอง ผู้ใช้จึงสามารถทำการค้นหาสารสนเทศทาง Network ได้ ซึ่งมันทำให้ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องรู้เรื่องเกี่ยวกับการค้นหามากนัก และยังทำให้ผู้ใช้รู้สึกว่าการค้นหานี้งานไม่ยุ่งยากเลย
  •  ภายใน Z39.50 จะประกอบด้วย package ของ software ประเภท application อยู่ 2 แห่งคือที่ Client และที่ Server  


Interoperability Request Standards  
       ในการติดต่อกันระหว่าง Client และ Server ทาง Network นั้นทั้ง 2 ฝั่งจะต้องมีที่อยู่ของแต่ละตัว โดย Z39.50 จะเป็นตัวจัดการให้ในเรื่องนี้ และเมื่อสามารถติดต่อถึงกันได้แล้ว Z39.50 จะต้องเป็นตัวเชื่อมการสื่อสารของทั้ง 2 ฝั่ง ให้ทั้ง 2 ฝั่ง สามารถเข้าใจสิ่งที่สื่อสารกันเพราะระบบที่ใช้ในทั้ง 2 ฝั่ง อาจไม่เหมือนกันก็ได้ 



IR Protocol   
         Protocol เป็นตัวควบคุมการติดต่อสื่อสารกันระหว่าง origin และ target เพื่อให้ origin สามรถร้องขอให้ target ทำการค้นหาสารสนเทศในฐานข้อมูลได้และเพื่อให้ target ทำการส่งสารสนเทศนั้นกลับไปยัง origin ได้ ในการร้องขอของ origin นั้นก็คือการร้องขอของ user นั่นเอง ลักษณะเช่นนี้ Protocol ไม่ได้เป็นตัวเชื่อมการติดต่อระหว่าง origin กับ user แต่มันเป็นตัวเชื่อมการติดต่อระหว่าง origin กับ target  
       ดังนั้น จะเห็นได้ว่า Z39.50 หรือ Protocol ของ IR นั้น สามารถช่วยแก้ปัญหาเรื่อง locating, connecting, interoperability และ searching ได้ ในการสร้าง Z39.50 ขั้นต้นนี้ มีหลักในการสร้างดังนี้  
            1. เพิ่มความในการส่งสารสนเทศ  
            2. เพื่อให้ได้สารสนเทศที่ถูกต้อง  
            3. เพื่อให้ต้นทุนในการติดต่อทาง Network ลดลง  
  IR 


  •     การค้นคืนนี้สามารถ ค้นคืนได้ ทั้งสารสนเทศ ที่เป็นแบบ bibliographic หรือ full text ซึ่งผลลัพธ์ของการค้นคืนอาจมีคำตอบหรืออาจมีคำตอบมากมาย 
  • งานหลักของ Z39.50 คือ การอนุญาตให้ user สามารถ ทำการส่งคำค้นไปให้ Server เพื่อทำการค้นคืนสารสนเทศ ซึ่งคำค้นอาจเป็นชื่อหนังสือ หรือเลขประจำหนังสือ เช่น IC, ISBN, ISSN ได้ หรืออาจเป็นทุกๆ เขตข้อมูลใน bibliographic ก็ได้
  •  งานอีกอย่างของ Z39.50 คือ การอนุญาตให้ user ทำการค้นคืนสารสนเทศ ตามผลลัพธ์ของการค้นหา และนอกจากนี้ user ยังสามารถทำการลบผลลัพธ์ของการค้นหาได้ด้วย Z39.50 เป็นตัวจัดเตรียมวิธีการในการควบคุมการเข้าถึงฐานข้อมูลของ Server ซึ่งการควบคุมนี้อาจเป็นการใช้ passwords, charging, billing เป็นต้น ผลลัพธ์จากการค้นคืนอาจแสดงในรูปของการเรียงลำดับได้โดยใช้ Z39.50 ช่วย โดยการเรียงลำดับอาจเรียงจาก ชื่อผู้แต่งไปชื่อเรื่อง หรือจาก หัวเรื่องไปวันที่แต่งหนังสือ เป็นต้น นอกจากนี้ Z39.50 ยังอนุญาตให้ user ได้รับข้อมูลประจำของฐานข้อมูลที่กำลังค้นคืนอยู่ เช่น จำนวนและชื่อทั้งหมดของฐานข้อมูล หรือวิธีที่ใช้ในการค้นหาในฐานข้อมูล เป็นต้น รูปแบบของการค้น เช่น Boolean operators, proximity searching, truncation, greater than and less than commands เหล่านี้สามารถใช้ใน Z39.50 ได้  

ปัญหาเกี่ยวกับ IR   
       Z39.50 ไม่สามารถเป็นทุกสิ่งทุกอย่างให้กับทุกๆ คนได้ มันเป็นแต่ Z39.50 สำหรับค้นคืนเท่านั้น Z39.50 นี้ได้ถูกใช้ใน ห้องสมุดระยะไกลด้วย ซึ่งก็เป็นสิ่งที่สำคัญในปัจจุบัน อย่างไรก็ดี Z39.50 นี้ยังคงมีปัญหาอยู่ คือ user ไม่ทราบแหล่ง สารสนเทศนั้น ถูกค้นคืนอย่างไรเพราะบางครั้งการค้นคืนอาจได้ผลลัพธ์นี้ไม่ตรงกับที่ user ต้องการได้ 





รายการอ้างอิง http://members.fortunecity.com/cp454/sc381037/z3950.html




Specific Subject Directory  : Gateway Pages



  • เป็นเหมือนประตูเปิดไปหาฐานข้อมูล
  • เจาะเฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง เป็นการค้นหาเฉพาะด้าน
  • ใช้คนหาแหล่งที่มีบริการ ฐานข้อมูล
  • นิยมจัดทำแบบบรรณานุกรม
  • จัดทำโดยบรรณารักษ์ ผู้เชี่ยวชาญ หน่วยงานเฉพาะ
  • วัตถุประสงค์เพื่อการค้นคว้าเฉพาะด้าน
  • เป็นตัวคล้ายๆกับ Subject Guide
  • เอกสารที่ปรากฏเป็นเอกสารระดับสูง
  • peer review คือ ในเชิงของวารสารคือ เอกสารที่ผ่านการ ประเมินโดยผู้คงคุณวุฒิ
  • สิทธิบัตร คือ ผลงานสร้างสรรค์ที่ได้จดสิทธิบัตรคุ้มครอง
  • peer  Print คือ เอกสารที่นักวิชาการคนหนึ่งเขียนขึ้นมาแล้วอาจจะยังไม่ได้ถูกการประเมิน เป็นบทความที่มีคุณค่า
          ตัวอย่าง Specific Search Engine

   http://scilus.com/ลักษณะของ Advance Search ของเว็บนี้ อยู่ด้านล่าง มีInformation 
   types ใหกำหนด ลักษณะเหมือน Directory 
   http://www.jurn.org/ เว็บค้น electronic Journal
   www.sherpa.ac.uk/   มีลิขสิทธิ์แต่อนุญาติบางระดับ
   http://www.openj-gate.com/Search/QuickSearch.aspx : ฐานข้อมูลหาบทความในวารสาร
   choose the best search for your information Need
   http://www.wolframalpha.com/ ค้นเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ ข้อดีคือให้ข้อมูลสถิติหมดเลย
  http://shape.cs.princeton.edu/search.html : วาดรูปลงไปในสิ่งที่อยากจะค้น ตัวนี้ก็จะหามาให้เรา 
  










6.8.54

30 June 11 : Limited Search

การจำกัดผลการสืบค้น(  Limited Search )


 เป็นทางเลือกสำหรับการสืบค้นที่ต้องการจำกัดผลการค้นคืนให้ตรงตามความต้องการมากที่สุด โดยสามารถจำกัดผลการสืบค้นได้ในเรื่องต่อไปนี้ 



  • จำกัดด้วยปีที่พิมพ์ : กำหนดปีพิมพ์ของเอกสารที่ต้องการ
  • จำกัดด้วยประเภท : เช่น ต้องการข้อมูลในรูปเล่มหนังสือ 
  • จำกัดด้วยภาษา 
  • จำกัดด้วยห้องสมุดที่ให้บริการ
  • จำกัดด้วยคำสำคัญ
ในการจำกัดผลการสืบค้น คุณสามารถจำกัดได้เพียงครั้งเดียว ดังนั้นคุณควรเลือกทุกข้อจำกัดที่คุณต้องการให้เสร็จสิ้นก่อนกดปุ่ม 






23 June 11 : การจัดเก็บข้อมูลและ Truncation






การจัดเก็บข้อมูล
การจัดเก็บในแต่ละขั้น จะกำหนดให้จัดเก็บรายละเอียดเอกสารแยกเป็นส่วนๆ เช่น ชื่อบทความ , ชื่อผู้แต่ง , บทคัดย่อ เป็นต้น

การใช้เมนูกำหนดค้นเฉพาะส่วน
1.จากเมนูพื้นฐาน
2.จากเมนูขั้นสูง

การค้นคำเป็นกลุ่ม ( Truncation )
การทำให้สั้นลงหรือตัดส่วนทิ้ง เป็นการกำหนดให้ฐานข้อมูลค้นกลุ่มคำที่มีตัวสะกดคล้ายกัน หรือมีความหมายเหมือนกัน

วัตถุประสงค์ 
คือเพื่อประหยัดเวลาในการค้น ไม่ต้องพิมพ์คำสำคัญหลายคำ

การกำหนดสัญลักษณ์สำคัญ Commonly used symbols
? = กำหนดส่วนท้าย ไม่ต้องมีอักษรตามและไม่จำกัดจำนวนตัวอักษร
* = กำหนดส่วนท้าย ใช้สำหรับ 1 ตัวอักษรและเพิ่มได้ตามตัวอักษรที่ต้องการ
! = กำหนดกลางคำหรือท้ายคำ แทนตัวอักษร 1 ตัวและเพิ่มได้ตามตัวอักษรที่ต้องการ

ข้อควรระวัง
  • ควรใช้ OR หากต้องการควบคุมผลค้นให้ค้นคำที่ต้องการเท่านั้น
  • เช่น moral OR morals = 627 รายการ
  •       moral** = 775 รายการ moral, morals, morally,moralist, moralism, moralize
  • การกำหนดตัดปลายสั้นไป ผลค้นจะคลาดเคลื่อน





20 June 11: Operator





ดำเนินการ หรือ Operators

·        หลักการคือ กำหนดค้นโดยใช้ตัวดำเนินการ AND OR NOT
·        การค้นด้วย Key word นั้นต้อง combine with operators Boolean เช่น NEAR, OR ,NOT ,AND
·       ทุกฐานข้อมูลต้องใช้ Operators แน่นอน ร้อยเปอร์เซ็น
·        ที่นิยมที่สุดคือ AND ถ้าผู้ใช้เว้นวรรคคำไว้ ระบบจะเติมคำว่า  AND โดยอัตโนมัติ
·        ทุกฐานข้อมูลจะมี Search tips อธิบาย เช่น ฐานข้อมูล CMUL OPAC

AND
·       เป็นการเชื่อมกลุ่มคำที่ทุก ๆ คำต้องปรากฏขึ้นมาในเอกสารฉบับเดียวกันเป็นการระบุการสืบค้นให้แคบลง
·       คือ คำทุกคำที่กำหนดลงไป ต้องปรากฏในเอกสาร
·        เช่น    television AND violence
·        ต้องปรากฏทั้ง 2 คำขึ้นมา ถ้าปรากฏแค่คำเดียวไม่เอา
·        AND จะค้นจากทุกๆฟิว ในฐานข้อมูล ปลอดภัยสำหรับผู้ใช้มากที่สุด
·        ต้องใช้ AND ไม่ใช้ and
·       ใช้สำหรับคำที่มีความหายต่างกันและไม่เหมือนกัน
·       บางฟิวอาจไม่มีเนื้อหาหรือสัมพันธ์กับคำที่เรากำหนดลงไป ยิ่งพิมพ์คำเยอะรายการที่ได้มาจะยิ่งน้อยลง
·      OR
·        เป็นการเชื่อมคำที่คำใดคำหนึ่งหรือทั้งหมดให้ปรากฏขึ้นมา เป็นการขยายการสืบค้นให้กว้างขึ้น
·        ใช้กับคำที่มีความหมายเหมือนกัน
·        เป็นการกำหนดคำค้นที่ให้ปรากฏคำใดก็ได้
·        เช่น     A OR B    =    A + B รายการ


NOT
·       เป็นการเชื่อมคำโดยให้ลบคำที่ระบุหลัง NOT ออกจากเอกสารชุดนั้น
·        บางฐานใช้ WITH OUT
·       Cat NOT Dog = เอาแต่ฐานข้อมูลที่มี CAT คำเดียว


AND OR NOT

ใช้เมื่อไหร่ก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าอยากได้อะไร เช่น
·        jazz OR blues = ได้เอกสารที่เกี่ยวกับ   jazz และ blues ทั้งหมด
OR ขยายขอบเขตทั้งหมด  
·        jazz AND  blues = ได้เอกสารที่เกี่ยวข้องกับ เรื่องที่เปรียบเทียบระหว่าง jazz และ blues
·       jazz NOT blues = ได้เอกสารที่เกี่ยวกับ  jazz เท่านั้น

ตัวกับระยะและการค้นแบบวลี  ( Proximity & Phrase search )
·        ยิ่งคำอยู่ใกล้กันมากเท่าไหร่ ยิ่งสัมพันธ์กันมากเท่านั้น
·       AND OR NOT เป็นการกำหนดให้คำที่กำหนด อยู่ห่างกันเท่าไหร่ก็ได้
·       NEAR = คำทั้ง 2 คำต้องอยู่ไม่เกินระยะที่กำหนด โดยทั่วไปฐานข้อมูลจะกำหนดให้ห่างกันไม่เกิน 10 คำ โดยคำที่กำหนดนั้นจะสลับก่อนหลังก็ได้
·        WITH / WITHIN = มีความหมายเช่นเดียวกับ NEAR
·        ADJACENT = คือไม่อนุญาตให้กลับหน้ากลับหลังและต้องเรียงลำดับตามที่กำหนดเท่านั้น

การใช้ตัวย่อ  N   W   ADJ
·       กำหนดระยะตามต้องการ
·        เช่น moon NEAR river = เป็นระยะห่างกำหนดโดยปริยาย
                      moon N5 river = หมายถึง  อนุญาตให้ moon และ river ห่างกันไม่เกิน 5 คำ





ความแตกต่างของผลค้น   NEAR   และ  ADJACENT
·        เช่น hot NEAR dog => ผลค้นคือ   The dog ran after the cat …
                       It was a hot day and he stopped for some    
                                              Water…

    hot ADJ dog =>  ผลค้นคือ    After you vide on the roller coasters  
                       , stop at the hot dog
การค้นแบบวลี
NEAR = คำใกล้กันตามที่กำหนด แต่จะอยู่ก่อนหรือหลังก็ได้
ADJ = คำใกล้กันตามที่กำหนด ( บางครั้ง )
Phrase = คำใกล้กันตามที่กำหนด  โดยตามลำดับที่กำหนดเท่านั้น ใช้กับความต้องการที่เฉพาะเจาะจง

เครื่องหมายคำพูด “……”
·        ถ้าใส่เครื่องหมายคำพูด จะเป็นไปตามลำดับติดต่อกันเท่านั้น  “ Gone with the wind ”
·        Google ไม่ต้องใส่ก็ได้ มันใส่ให้เอง
·        เช่น gone with the wind = 3,030,149 results
    “ gone with the wind ” = 317,278 results
   
การสืบค้นฐานข้อมูล
ฐานข้อมูลทั่วไปจะกำหนดให้ค้น 3 แบบ
1. กำหนดเนื้อเรื่อง
2. กำหนดคำสำคัญ
3. ค้นเฉพาะส่วน








 

357113Pandora B. Boom Copyright © 2011 Designed by Ipietoon Blogger Template and web hosting