- เป็นมาตรฐาน ANSI/NISO เรียกว่า ANSI Z39.50
- ในงานด้าน IR นั้น Z39.50 เป็น protocol ที่ใฃ้สำหรับ การสืบค้นข้อมูลสารสนเทศ เพราะเป็นตัวอนุญาตให้ผู้ใช้ทั่วไปสามารถเข้าถึง และสืบค้นสารสนเทศ (Information) ทาง Network ได้ แต่ไม่สามารถสืบค้นข้อมูลได้ ซึ่งข้อแตกต่างคือข้อมูลจะเป็นข้อเท็จจริง
- Z39.50 เป็น softwareประเภท Application ที่ใช้ รูปแบบ Client/Server
- สามารถสื่อสารและแลกเปลี่ยนสารสนเทศกันได้ โดยผ่าน Z39.50 โดยในการสร้างขึ้นจะใช้ TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) เป็นตัวช่วย
- ด้วยลักษณะของ Z39.50 ที่เป็น protocol นี้เอง ผู้ใช้จึงสามารถทำการค้นหาสารสนเทศทาง Network ได้ ซึ่งมันทำให้ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องรู้เรื่องเกี่ยวกับการค้นหามากนัก และยังทำให้ผู้ใช้รู้สึกว่าการค้นหานี้งานไม่ยุ่งยากเลย
- ภายใน Z39.50 จะประกอบด้วย package ของ software ประเภท application อยู่ 2 แห่งคือที่ Client และที่ Server
Interoperability Request Standards
ในการติดต่อกันระหว่าง Client และ Server ทาง Network นั้นทั้ง 2 ฝั่งจะต้องมีที่อยู่ของแต่ละตัว โดย Z39.50 จะเป็นตัวจัดการให้ในเรื่องนี้ และเมื่อสามารถติดต่อถึงกันได้แล้ว Z39.50 จะต้องเป็นตัวเชื่อมการสื่อสารของทั้ง 2 ฝั่ง ให้ทั้ง 2 ฝั่ง สามารถเข้าใจสิ่งที่สื่อสารกันเพราะระบบที่ใช้ในทั้ง 2 ฝั่ง อาจไม่เหมือนกันก็ได้
IR Protocol
Protocol เป็นตัวควบคุมการติดต่อสื่อสารกันระหว่าง origin และ target เพื่อให้ origin สามรถร้องขอให้ target ทำการค้นหาสารสนเทศในฐานข้อมูลได้และเพื่อให้ target ทำการส่งสารสนเทศนั้นกลับไปยัง origin ได้ ในการร้องขอของ origin นั้นก็คือการร้องขอของ user นั่นเอง ลักษณะเช่นนี้ Protocol ไม่ได้เป็นตัวเชื่อมการติดต่อระหว่าง origin กับ user แต่มันเป็นตัวเชื่อมการติดต่อระหว่าง origin กับ target
ดังนั้น จะเห็นได้ว่า Z39.50 หรือ Protocol ของ IR นั้น สามารถช่วยแก้ปัญหาเรื่อง locating, connecting, interoperability และ searching ได้ ในการสร้าง Z39.50 ขั้นต้นนี้ มีหลักในการสร้างดังนี้
1. เพิ่มความในการส่งสารสนเทศ
2. เพื่อให้ได้สารสนเทศที่ถูกต้อง
3. เพื่อให้ต้นทุนในการติดต่อทาง Network ลดลง
IR
- การค้นคืนนี้สามารถ ค้นคืนได้ ทั้งสารสนเทศ ที่เป็นแบบ bibliographic หรือ full text ซึ่งผลลัพธ์ของการค้นคืนอาจมีคำตอบหรืออาจมีคำตอบมากมาย
- งานหลักของ Z39.50 คือ การอนุญาตให้ user สามารถ ทำการส่งคำค้นไปให้ Server เพื่อทำการค้นคืนสารสนเทศ ซึ่งคำค้นอาจเป็นชื่อหนังสือ หรือเลขประจำหนังสือ เช่น IC, ISBN, ISSN ได้ หรืออาจเป็นทุกๆ เขตข้อมูลใน bibliographic ก็ได้
- งานอีกอย่างของ Z39.50 คือ การอนุญาตให้ user ทำการค้นคืนสารสนเทศ ตามผลลัพธ์ของการค้นหา และนอกจากนี้ user ยังสามารถทำการลบผลลัพธ์ของการค้นหาได้ด้วย Z39.50 เป็นตัวจัดเตรียมวิธีการในการควบคุมการเข้าถึงฐานข้อมูลของ Server ซึ่งการควบคุมนี้อาจเป็นการใช้ passwords, charging, billing เป็นต้น ผลลัพธ์จากการค้นคืนอาจแสดงในรูปของการเรียงลำดับได้โดยใช้ Z39.50 ช่วย โดยการเรียงลำดับอาจเรียงจาก ชื่อผู้แต่งไปชื่อเรื่อง หรือจาก หัวเรื่องไปวันที่แต่งหนังสือ เป็นต้น นอกจากนี้ Z39.50 ยังอนุญาตให้ user ได้รับข้อมูลประจำของฐานข้อมูลที่กำลังค้นคืนอยู่ เช่น จำนวนและชื่อทั้งหมดของฐานข้อมูล หรือวิธีที่ใช้ในการค้นหาในฐานข้อมูล เป็นต้น รูปแบบของการค้น เช่น Boolean operators, proximity searching, truncation, greater than and less than commands เหล่านี้สามารถใช้ใน Z39.50 ได้
ปัญหาเกี่ยวกับ IR
Z39.50 ไม่สามารถเป็นทุกสิ่งทุกอย่างให้กับทุกๆ คนได้ มันเป็นแต่ Z39.50 สำหรับค้นคืนเท่านั้น Z39.50 นี้ได้ถูกใช้ใน ห้องสมุดระยะไกลด้วย ซึ่งก็เป็นสิ่งที่สำคัญในปัจจุบัน อย่างไรก็ดี Z39.50 นี้ยังคงมีปัญหาอยู่ คือ user ไม่ทราบแหล่ง สารสนเทศนั้น ถูกค้นคืนอย่างไรเพราะบางครั้งการค้นคืนอาจได้ผลลัพธ์นี้ไม่ตรงกับที่ user ต้องการได้
รายการอ้างอิง http://members.fortunecity.com/cp454/sc381037/z3950.html
Specific Subject Directory : Gateway Pages
- เป็นเหมือนประตูเปิดไปหาฐานข้อมูล
- เจาะเฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง เป็นการค้นหาเฉพาะด้าน
- ใช้คนหาแหล่งที่มีบริการ ฐานข้อมูล
- นิยมจัดทำแบบบรรณานุกรม
- จัดทำโดยบรรณารักษ์ ผู้เชี่ยวชาญ หน่วยงานเฉพาะ
- วัตถุประสงค์เพื่อการค้นคว้าเฉพาะด้าน
- เป็นตัวคล้ายๆกับ Subject Guide
- เอกสารที่ปรากฏเป็นเอกสารระดับสูง
- peer review คือ ในเชิงของวารสารคือ เอกสารที่ผ่านการ ประเมินโดยผู้คงคุณวุฒิ
- สิทธิบัตร คือ ผลงานสร้างสรรค์ที่ได้จดสิทธิบัตรคุ้มครอง
- peer Print คือ เอกสารที่นักวิชาการคนหนึ่งเขียนขึ้นมาแล้วอาจจะยังไม่ได้ถูกการประเมิน เป็นบทความที่มีคุณค่า
ตัวอย่าง Specific Search Engine
http://scilus.com/ลักษณะของ Advance Search ของเว็บนี้ อยู่ด้านล่าง มีInformation
types ใหกำหนด ลักษณะเหมือน Directory
http://www.jurn.org/ เว็บค้น electronic Journal
www.sherpa.ac.uk/ มีลิขสิทธิ์แต่อนุญาติบางระดับ
http://www.openj-gate.com/Search/QuickSearch.aspx : ฐานข้อมูลหาบทความในวารสาร
choose the best search for your information Need
http://www.wolframalpha.com/ ค้นเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ ข้อดีคือให้ข้อมูลสถิติหมดเลย
http://shape.cs.princeton.edu/search.html : วาดรูปลงไปในสิ่งที่อยากจะค้น ตัวนี้ก็จะหามาให้เรา
